Deze column is in december gepubliceerd in de wintereditie 2008 van Archipel Magazine.

Heerlijk. Met dat pokkenweer buiten vind ik het een genot om een grote pot thee te zetten, op de bank te kruipen en een goed boek erbij te pakken. En ik heb keuze te over deze winter. Wordt het het wetenschappelijke Ons Indisch Erfgoed, van Lizzy van Leeuwen? De biografie Tjalie Robinson, van Wim Willems? Of de roman Benjamin’s Bruid van Yvonne Keuls? Ik leg de drie boeken naast elkaar op tafel. Ingewijden in de literaire Indische wereld kunnen me vast wel helpen een keuze te maken. Zij lopen immers een Indische generatie op me voor en hebben veel meer gelezen dan ik.

“Hi, met Kirsten. Ik bel je even, wat vond jij van Lizzy van Leeuwen’s boek?” “Oh, dat is echt vréselijk. De héle Indische wereld staat erin, behalve ik!” Beduusd hang ik op. Een tweede poging. “Dag, met Kirsten Vos spreek je. Ik was benieuwd wat jij van de biografie over Tjalie Robinson vindt?” “Ach. Tjalie is een hele goede hoor, maar die Willems. Zoveel geld van het Gebaar en vervolgens zeggen dat Tjalie de enige echte Indo-schrijver is. En de rest dan?” Op mijn hoede pleeg ik mijn derde telefoontje. “Euh..hallo, met Kirsten Vos. Zeg, kort vraagje, heb jij het boek van Yvonne Keuls gelezen?” “Keuls? Pfff! Die besluit op haar zestigste verjaardag dat ze Indisch is en doet nu alsof ze de hele Indische wereld vertegenwoordigt.”

Ik staar naar mijn mobiel. Meten deze mensen de kwaliteit van de drie boeken op mijn tafel af aan de streling van hun eigen ego of lijkt dat maar zo? Een andere vraag dringt zich op, terwijl ik mijn theemok vul met jasmijnthee. Mag ik daar eigenlijk wel wat van zeggen, als relatieve nieuwkomer, als ‘jonkie’? Of breng ik de kansen om mijn ambities op het literaire vlak waar te maken al in een embryonaal stadium om het leven? Peinzend neem ik een slok thee. Pleeg ik met deze gedachtes eigenlijk geen abortus op mijn nog niet bestaande maar al lang bedroomde schrijverscarrière? Ik verslik me spontaan.

Dan denk ik terug aan reacties uit diezelfde kringen op mijn recensie op de weblog Indisch 3.0 over Marion Bloem’s Ver van familie. “Ik vond het ook geen goede film hoor, Kirsten.” “En ga je er ook een recensie over schrijven?” “Nee, dat doe ik maar niet.” Een ander: “Ik weet dat X. het met je eens is, Kirsten. Die moest er een positieve recensie over schrijven. Geloof me, dat kostte X. veel moeite.” Even bekruipt mij het gevoel dat mensen liever positief over Marion Bloem schrijven om haar te vriend te houden, dan eerlijk hun mening geven. Ik zet mijn theemok weg en, verwonderd over de vrijheid van meningsuiting ín de Indische literaire wereld, pak ik mijn laptop erbij.

 Met de digitale typemachine opengeklapt voor me, borrelt een vraag omhoog die ik begin 2008 op het wereldwijde web gesteld heb: Kent de Indische kunstwereld eigenlijk wel vrijheid van meningsuiting? De reacties waren overweldigend. Een bekende Indische auteur mailde me: “Ik ben als kunstenaar niet van plan om wie dan ook te ‘pleasen’ ook al heb ik wel de behoefte om met wat ik maak recht te doen aan de Indische gemeenschap. Soms een ingewikkelde spagaat. Je bent geen kunstenaar als je de mensen naar de mond probeert te praten. Je moet je eigen hart en geweten volgen.”

Met het risico dat mijn schrijverscarrière alleen zal voortleven in mijn dagboek, zet ik mijn laptop aan. Tegen de tijd dat ik de column voor Archipel af heb, is de pot thee ijskoud geworden.

Gerelateerde berichten

• 23 March, 2010 -- Totokkinderen in Nederland
• 14 September, 2009 -- Tropische storm Wilders
• 17 July, 2009 -- Rivier de Lossie
• 10 October, 2008 -- Twee minuten
• 2 August, 2008 -- Aankondiging: Lezing “Repatriëring uit Nederlands-Indië”
• 18 July, 2008 -- Puberteske verwachtingen over Indonesië
• 1 May, 2006 -- Interview met Wim Willems over Indische Nederlanders

Cultureel programma met lezingen en film
12 oktober 2008

Op zondag 12 oktober 2008 vindt vanaf 10.00 uur het culturele programma “Repatriëring uit Nederlands-Indië” plaats op het Arnhemse landgoed Bronbeek. Vanaf vandaag tot 4 oktober a.s. is het mogelijk om voor deze lezing plaatsen te reserveren.

Het programma komt overeen met hetgeen op 16 maart 2008 werd aangeboden in de volledig uitverkochte Kumpulan. De dag is gericht op mensen met belangstelling voor de historie en cultuur van het voormalige Nederlands-Indië en het huidige Indonesië. Een Indisch buffet en bezoek aan het museum Bronbeek zijn inbegrepen.

De bijeenkomst op 12 oktober is de eerste in een nieuwe reeks culturele zondagen op Bronbeek. De volgende zijn op 16 november 2008, en op 25 januari, 22 februari en 22 maart 2009.

Repatriëring
Vanaf 1945 kwamen vele Indo’s, Indische Nederlanders en Nederlanders vanuit het voormalige Nederlands-Indië naar het voor velen van hen onbekende moederland. De Nederlandse regering wist niet meteen raad met de vluchtelingen en bood hen onderdak in contractpensions of bij particulieren.
De Indische en Nederlands-Indische gezinnen voelden zich vaak onbegrepen door de autoriteiten, maar assimileerden zwijgend. Ondanks of dankzij de tegenwerking die ze ondervonden zijn de repatrianten nu de best geïntegreerde minderheid in Nederland.

Programma
Wim Willems en Kirsten Vos zullen aspecten van de repatriëring uit Nederlands Indië aan de orde stellen. Hetty Naaijkens-Retel-Helmrich toont haar documentaire film ‘Contractpensions’ van Scarabeefilms en wordt voorafgaand geïnterviewd.

Wim Willems (1951) is hoogleraar Sociale Geschiedenis. Hij heeft een reeks studies over de Indische naoorlogse geschiedenis op zijn naam staan. Zijn standaardwerk op dit gebied is ‘De uittocht uit Indië 1945-1995’ (2001). In oktober 2008 verschijnt zijn grote biografie over de enige echte Indoschrijver van Nederland, Tjalie Robinson. In zijn lezing ‘Didi in in Holland. De eerste impressies van een Indischgast’ zal het gaan om een analyse van de krantenstukken die Tjalie Robinson midden jaren vijftig schreef over zijn eerste ervaringen met het land van zijn vader.

Kirsten Vos (1977) studeerde in 2007 voor de deeltijdstudie Media en Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam af op de scriptie Indië Tabeh; daarin onderzocht zij de berichtgeving over de repatriëring in Nederlandstalige kranten in Indonesië. Ze publiceerde artikelen voor Indischhistorisch.nl en Moesson en schrijft columns voor Archipel magazine. Momenteel is ze communicatieadviseur bij het Ministerie van VROM. In haar lezing ‘Het echte vaderland van de Indische gemeenschap’ gaat Kirsten Vos in op het afscheid dat Indische Nederlanders in Indonesië van repatrianten namen en de verwachtingen die beiden hadden van het toekomstige leven in Nederland. Ook schetst zij het karakter van ‘de’ Indische Nederlander, zoals dat in de kranten naar voren kwam. Vos staat vooral stil bij de verschillende opvattingen in Indische gemeenschappen in Indonesië over hun werkelijke vaderland.

Hetty Naaijkens–Retel Helmrich (1955) richtte Scarabee Films op. In 2004 ontving ze van het Netwerk MediaVrouwen de Martha Heringbroche, de tweejaarlijkse prijs voor een vooraanstaande mediavrouw die zich inzet voor vrouwen in de media. Een belangrijke invloed op haar visie als filmmaker en producent is de rijke variatie aan culturen waarmee ze in aanraking is gekomen. Recentelijk produceerde zij de documentaires De stand van de zon en De stand van de maan, waarbij haar broer Leonard Retel Helmrich de regie had. Veel Scarabee producties hebben binnen- en buitenlandse prijzen gewonnen waaronder de Prix Europa, de Joris Yvens Award en de World Cinema Award op het Sundance filmfestival.

Tijd
ontvangst 10.00 uur, aanvang 11.00 uur, afsluiting 15.00 uur

Plaats
Reünie- en Congrescentrum Kumpulan, Landgoed Bronbeek, Velperweg 147 Arnhem.

Voorinschrijving tot 4 oktober 2008
Er is geen kaartverkoop ter plaatse. Inschrijven voor het dagprogramma à € 22,50 kan uitsluitend met een formulier, op aanvraag bij mw. N. Bosman per telefoon (026) 376 35 78 (maandag, dinsdag, donderdag) of: kumpulan_bronbeek_evenementen@yahoo.com Inschrijving kan tot 4 oktober. Annuleren leidt niet tot teruggave. Er zijn maximaal 250 plaatsen beschikbaar.

Organisatie
In handen van de Stichting Klein Bronbeek en de Werkgroep Indisch Erfgoed Apeldoorn i.s.m. het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek.

Gerelateerde berichten

• 29 May, 2010 -- Lezing en presentatie TTF online
• 26 May, 2010 -- 29/5/10: Lezing over repatriëring 52e Tong-Tong Fair
• 28 March, 2010 -- Lezing over repatriëring 52e Tong-Tong Fair
• 19 September, 2009 -- Lezing over de repatriëring (IGC, Amsterdam)
• 21 May, 2009 -- Gesprek over kinderen op repatriëringsschepen
• 4 April, 2009 -- Tijdens kindertijd op een repatrieringsschip gereisd?
• 10 February, 2009 -- Geknakte ego’s en koude thee
• 5 November, 2008 -- Kirsten Vos en Marscha Holman op Indomania 3
• 21 May, 2008 -- Lezing over de repatriëring
• 15 January, 2008 -- Afscheid van de Indische samenleving

Download De rijke geschiedenis van Indische Nederlanders (pdf, 1.97 mb, 1 mei 2006, 3p.)

Gerelateerde berichten

• 5 December, 2011 -- Dansen met ‘greget’
• 1 July, 2010 -- Dansen om te verbinden
• 20 May, 2010 -- Aanpassen!: onzichtbare dialoog wordt voelbaar
• 10 February, 2009 -- Geknakte ego’s en koude thee
• 2 August, 2008 -- Aankondiging: Lezing “Repatriëring uit Nederlands-Indië”