Vóór alles een Hagenaar
Thursday, April 23rd, 2009
Louis Couperus op het Voorhout
Ik benijd Louis Couperus. Hij wist het wel: ‘Zoo ik ièts ben, ben ik een Hagenaar’. Als ík al iets zou zijn, ben ik dan Hagenaar, Indo, Nederlander? Mijn vraag is er een die in veel discussies op Indisch internet opduikt. Aan die discussies nemen Indo’s uit de hele wereld deel, onder andere uit Amerika. Deze Indo’s zeggen eigenlijk altijd dat jonge Nederlandse Indo’s stil zijn blijven staan.
‘Jullie daar doen veel te moeilijk over jullie identiteit door nog te zeggen dat jullie Indo zijn. Hier doet dat er niet toe. Iedereen is Amerikaan, daarom zeggen mijn (klein-)kinderen gewoon dat ze Amerikaan zijn.’ Ik vond het op zijn minst een fascinerend gegeven en misschien zelfs wel een voorbeeld: doen jonge Indo’s inderdaad veel te moeilijk hier, zijn we niet gewoon allemaal Nederlanders? Totdat ik een paar maanden geleden weer eens in Amerika was.
In tegenstelling tot het merendeel van de naar het land of milk and honey geëmigreerde Indo’s, verbleef ik aan de met sneeuw bedekte oostkust, om precies te zijn in Easton, een stadje in Pennsylvania met Stepford Wifes-achtige trekjes. Ik was op bezoek bij M., een oud-schoolvriendin. Nou moet u weten dat M. en ik graag uitgaan. Iets anders dat van belang is, is dat M. en ik beiden vrijgezel zijn. Het laatste, en dan ga ik verder met mijn verhaal, is dat M. een Nederlandse is en er ook zo uit ziet. Ik ben een Indische en zie er, tja, in elk geval donkerder uit dan zij.
Deze twee vrijgezelle vrouwen zouden samen een weekendje naar New York City gaan. Tijdens het uitgaan deed zich iets merkwaardigs voor: op vriendin M. kwamen blanke mannen af, op mij African-Americans. In Nederland heb ik dat nog niet eerder zo duidelijk meegemaakt. Minstens zo merkwaardig was het dat A., met wie ik de eerste avond in gesprek raakte, spontaan vertelde dat hij uit Togo kwam. Net zo spontaan liet B., met wie ik de volgende avond op de dansvloer stond, weten uit Trinidad en Tobego te komen. Toch leken beide heren mij overduidelijk geboren en getogen in de VS. Ik vroeg vriendin M. hoe het gesteld was met ‘wij zijn allemaal Amerikanen’. Haar reactie was een schampere lach.
Blijkbaar behoort segregatie in de VS nog lang niet tot het verleden, zelfs (zeker?) niet in een metropool als New York. Sterker nog, het lijkt wel alsof de nieuwe generatie ethnic minorities zich graag opzettelijk onderscheidt van de blanke dominante klasse en liever een andere ‘minderheid’ versiert dan een caucasian. Ik moest meteen denken aan uitspraken van sommige jonge Indo’s in Nederland; ze hebben liever een Indo als partner, zeggen dat ze eigenlijk uit Indonesië komen en zoeken naar verschillen met Nederlanders om te onderstrepen dat ze anders zijn.
Deze hersenspinsels zijn natuurlijk maar gebaseerd op een niet-representatieve steekproef, maar toch brachten ze me op een andere waardering van de uitspraken van onze Amerikaanse wederhelften. Misschien voelen kinderen van naar Amerika en andere landen geëmigreerde Indo-Europeanen gewoon geen enkele band meer met de heimat die hun ouders en grootouders met die van mij delen. En gedragen jonge Indo’s in Nederland zich net als andere etnische groepen, iets waar Couperus zich vast niet over verbaasd zou hebben.
Deze column is eerder gepubliceerd in Archipel Magazine 2009 (lente).
